Een legverband heeft twee doelen: samenhang, zodat de stenen niet gaan schuiven onder het verkeer, en uiterlijk (KNB). Op een oprit gaat samenhang voor; op een terras mag je kiezen wat je mooi vindt.
Keperverband · geschikt voor een oprit
Stenen om en om een kwartslag gedraaid, als een visgraat. Verdeelt de druk goed en geldt als zeer stabiel. Langs de rand is schuin knipwerk nodig: reken op 5 tot 8% knipverlies.
Keperverband onder 45° · geschikt voor een oprit
Hetzelfde visgraatpatroon, maar schuin op de rand gelegd. Even stevig, met meer knipwerk langs de kanten.
Halfsteens · beter voor pad of terras
Rijen klinkers, elke rij een halve steen verschoven. Snel te leggen met weinig knipwerk, maar met weinig samenhang. Mooi voor een pad of terras.
Blokverband (tegels) · beter voor pad of terras
Tegels in een recht raster. Rustig en snel, maar met weinig samenhang. Geschikt voor een terras of tuin, niet voor een oprit.
Bronnen: Wienerberger, Gadero, KNB (In verband met straatbaksteen).
De verbanden vergeleken
| Verband | Stevigheid | Past bij | Knipwerk |
|---|---|---|---|
| Keperverband (visgraat) | zeer stabiel, goede drukverdeling | oprit, parkeerplek | veel: 5 tot 8% verlies |
| Elleboogverband | stabiel; in de rijrichting gevoeliger voor kruipen | oprit, inrit van een tuin | minder dan keper |
| Halfsteens | weinig samenhang | pad, terras | weinig |
| Blokverband | weinig samenhang | pad, terras, tegels | weinig |
| Wildverband | redelijk; voor zwaar verkeer alleen met stenen van 6 cm | terras, pad | gemiddeld |
Waarom keperverband op een oprit
Bij keperverband liggen de stenen om en om een kwartslag gedraaid. Daardoor verdelen ze de druk van een auto die remt, draait en optrekt over meer stenen, en ontstaan er minder sporen (Gadero). Op doorgaande wegen is het het meest gebruikte verband (lesmateriaal straatmakers).
Elleboogverband heeft hetzelfde patroon, maar volgt de richting van de rit. Het is ook stabiel en vraagt minder knipwerk; in de rijrichting kan het iets gaan kruipen, vooral op een helling (KNB).
Knipwerk en passtukken
Gebruik geen stukken kleiner dan een halve steen: kleine passtukken maken het verband zwakker (KNB). Bij keperverband langs een rechte rand is veel schuin knipwerk; Wienerberger rekent op ongeveer 5%, Gadero op 8% knipverlies. Wij knippen waar het kan en zagen nat waar het moet, vanwege kwartsstof (Volandis).